Kod do informacji - co oferują kody GS1 QR?

Standard GS1 porządkuje znakowanie towarów na całym świecie, a kod QR pozwala zapisać w jednej etykiecie znacznie więcej informacji niż klasyczny kod kreskowy. Dzięki integracji z terminalami Android magazynier odczytuje dane bezpośrednio przy regale, bez dostępu do komputera, a wszystkie operacje trafiają do systemu przez Internet w czasie rzeczywistym.

Studio WMS.net

WMS - nowy asortyment dane ewidencyjne

Pierwsza zakładka formularza nowego asortymentu prezentuje dane identyfikacyjne towaru. Nawigacja zakładek po lewej: 1. Dane ewidencyjne, 2. Dane uzupełniające, 3. Inne. Formularz zawiera pola: SKU (generowany automatycznie), Numer Artykułu, Numer SAP, Nazwa, Opis, EAN (z wyszukiwarką), Jednostka miary, Kontrahent, Dostawca, Producent oraz checkbox Aktywne. Każdy artykuł musi posiadać unikalny SKU i przypisaną jednostkę miary.

Budowa numeru GTIN i rodziny symbolik GS1

Podstawą znakowania w standardzie GS1 jest GTIN (Global Trade Item Number), czyli globalny numer jednostki handlowej. Składa się on z prefiksu firmy przydzielonego przez krajową organizację GS1, numeru referencyjnego towaru nadanego przez producenta oraz cyfry kontrolnej wyliczanej algorytmem modulo 10. W obrocie detalicznym GTIN zapisywany jest najczęściej jako EAN-13, w opakowaniach zbiorczych jako ITF-14, natomiast w bazie danych przechowuje się go w postaci czternastocyfrowej z uzupełniającymi zerami wiodącymi. Taki zapis pozwala porównywać ze sobą numery pochodzące z różnych poziomów opakowania bez dodatkowej konwersji.

Symbolik jest kilka i różnią się pojemnością oraz wymaganiami wobec czytnika. Kody liniowe (1D) przenoszą zwykle sam identyfikator towaru, natomiast kody dwuwymiarowe (2D) mieszczą komplet danych o partii, dacie ważności i numerze seryjnym w jednym symbolu o powierzchni kilku centymetrów kwadratowych. Wybór symboliki zależy od dostępnego miejsca na opakowaniu, warunków odczytu oraz od tego, kto będzie skanował kod - operator z terminalem przemysłowym czy klient końcowy telefonem.

W magazynie rzadko stosuje się jedną symbolikę. Typowy zestaw obejmuje EAN-13 na jednostce detalicznej, ITF-14 na kartonie, GS1-128 na etykiecie palety oraz Code 128 lub DataMatrix na oznaczeniach lokalizacji regałowych. Więcej o zasadach doboru symbolik piszemy na stronie kody kreskowe.

Identyfikatory zastosowania AI - co naprawdę koduje etykieta

Sam numer GTIN mówi wyłącznie, jaki to towar. Informacje o partii, dacie ważności czy liczbie sztuk przenoszone są przez identyfikatory zastosowania (Application Identifier, AI) - dwu-, trzy- lub czterocyfrowe przedrostki zapisywane w nawiasach w tekście czytelnym wzrokowo, a w samym symbolu oddzielane znakiem funkcyjnym FNC1. Dzięki nim jeden kod GS1-128 lub DataMatrix przenosi kilka pól danych jednocześnie, a oprogramowanie po zeskanowaniu rozdziela je automatycznie na osobne kolumny w bazie.

Studio WMS.net rozkłada zeskanowany ciąg na poszczególne pola i zapisuje je w tabelach Microsoft SQL Server. Numer partii z AI (10) trafia do ewidencji partii, data z AI (17) uruchamia kontrolę kolejki wydań w metodzie FEFO, a numer seryjny z AI (21) buduje historię pojedynczego egzemplarza. Operator nie musi znać znaczenia przedrostków - wystarczy jedno naciśnięcie spustu skanera, aby cały komplet danych trafił do dokumentu przyjęcia. Zasady budowy etykiety wysyłkowej opisujemy szczegółowo na stronie etykiety logistyczne GS1.

Kod QR i GS1 Digital Link w praktyce magazynowej

Kod QR zapisuje dane w macierzy modułów o rozmiarze od 21 na 21 do 177 na 177 pól, co odpowiada wersjom od 1 do 40. Symbol zawiera trzy znaczniki pozycjonujące w narożnikach, dzięki którym czytnik odczytuje go pod dowolnym kątem obrotu. Wbudowana korekcja błędów Reeda-Solomona występuje w czterech poziomach - L, M, Q oraz H - które pozwalają odtworzyć odpowiednio około 7, 15, 25 i 30 procent uszkodzonej powierzchni symbolu. W magazynie, gdzie etykiety bywają zabrudzone lub częściowo zadrapane, stosuje się zwykle poziom M lub Q.

GS1 Digital Link to sposób zapisania identyfikatorów GS1 w postaci adresu internetowego. Zamiast surowego ciągu cyfr kod QR przenosi adres zbudowany według schematu domena, a następnie pary identyfikator i wartość, na przykład segment 01 z numerem GTIN oraz segment 10 z numerem partii. Ten sam symbol obsługuje więc dwa scenariusze - system magazynowy odczytuje z niego identyfikatory i pomija część adresową, a klient końcowy po zeskanowaniu telefonem trafia na stronę z kartą produktu, instrukcją lub deklaracją zgodności.

Organizacja GS1 prowadzi program migracji handlu detalicznego z kodów liniowych na dwuwymiarowe, dlatego coraz więcej producentów umieszcza na opakowaniu równolegle EAN-13 i kod QR z Digital Link. Dla magazynu oznacza to jedno praktyczne wymaganie - czytniki oraz terminale muszą obsługiwać obie symboliki, a system musi umieć wyciągnąć GTIN zarówno z prostego ciągu cyfr, jak i z adresu internetowego.

Numer SSCC i etykieta jednostki logistycznej

SSCC (Serial Shipping Container Code) to osiemnastocyfrowy numer jednoznacznie identyfikujący jedną paletę, kontener lub opakowanie zbiorcze. Budują go cztery elementy - cyfra rozszerzenia nadawana przez firmę, prefiks firmy GS1, numer seryjny nośnika oraz cyfra kontrolna. Numer nie niesie żadnej informacji o zawartości, pełni rolę uniwersalnego klucza. Dopiero powiązanie SSCC z listą pozycji w bazie danych albo z komunikatem awizacyjnym pozwala ustalić, co znajduje się na palecie.

Etykieta logistyczna GS1 ma zwykle format A5, czyli 105 na 148 milimetrów, i dzieli się na trzy poziome sekcje. Górna zawiera dane dowolne nadawcy, środkowa tekst czytelny wzrokowo z opisem pól, a dolna symbole kodów kreskowych, przy czym numer SSCC w kodzie GS1-128 z identyfikatorem (00) zajmuje najniższy wiersz i drukowany jest na całej szerokości etykiety. Zalecana wysokość kresek dla tego symbolu wynosi co najmniej 32 milimetry, ponieważ paleta skanowana jest z większej odległości niż karton na stole.

W Studio WMS.net numer SSCC generowany jest automatycznie w momencie zamknięcia palety, a system natychmiast przypisuje do niego zawartość, wagę, wymiary oraz dokument, w ramach którego paleta powstała. Ten sam numer wędruje potem do awizacji wysyłki i do listu przewozowego, dzięki czemu odbiorca może przyjąć całą jednostkę jednym skanem zamiast liczyć pojedyncze kartony.

Wdrożenie znakowania GS1 w magazynie krok po kroku

Uporządkowanie znakowania prowadzi się etapowo, bez wstrzymywania bieżącej pracy. Kolejność ma znaczenie, ponieważ każdy krok dostarcza danych potrzebnych w następnym.

1. Rejestracja w organizacji GS1 - uzyskanie prefiksu firmy, który stanie się podstawą wszystkich numerów GTIN oraz SSCC nadawanych we własnym zakresie.
2. Uporządkowanie kartoteki asortymentu - przypisanie każdemu indeksowi numeru GTIN, jednostki miary oraz danych o opakowaniu zbiorczym i warstwie paletowej.
3. Ustalenie zakresu danych na etykiecie - decyzja, które identyfikatory zastosowania będą używane, na przykład (01), (10) i (17) dla towaru z datą ważności.
4. Oznakowanie lokalizacji magazynowych - nadanie kodów w strukturze strefa, regał, poziom oraz gniazdo i wydruk etykiet regałowych odpornych na ścieranie.
5. Konfiguracja szablonów wydruku - przygotowanie wzorów etykiety jednostki handlowej oraz etykiety logistycznej w module drukowania systemu WMS.
6. Testowy odczyt na terminalach - sprawdzenie każdego wzoru etykiety na docelowym sprzęcie, w rzeczywistym oświetleniu i z odległości roboczej.
7. Uruchomienie produkcyjne i kontrola jakości - okresowa weryfikacja wydruków miernikiem jakości oraz analiza raportu odrzuconych skanów.

Etap czwarty bywa niedoceniany, a to on decyduje o tempie pracy. Bez jednoznacznych kodów lokalizacji system nie potwierdzi odłożenia towaru we właściwym miejscu i cała reszta znakowania traci na wartości. Sposób budowania adresacji opisujemy na stronie zarządzanie magazynem.

Drukowanie etykiet i weryfikacja jakości wydruku

Nawet poprawnie zbudowany numer nie zadziała, jeśli symbol zostanie wydrukowany nieczytelnie. Jakość druku ocenia się według norm ISO/IEC 15416 dla kodów liniowych oraz ISO/IEC 15415 dla kodów dwuwymiarowych, w skali od A do F. Praktyka wskazuje, że symbole poniżej klasy C sprawiają problemy przy odczycie w ruchu, przy złym oświetleniu lub pod folią stretch.

Druk termiczny bezpośredni jest tańszy, ale nadruk blaknie pod wpływem ciepła i światła, dlatego dla etykiet składowanych dłużej niż kilka tygodni stosuje się termotransfer. Osobną uwagę warto poświęcić kontrastowi - symbol powinien być czarny na białym podłożu, ponieważ czerwone i pomarańczowe elementy graficzne bywają niewidoczne dla skanerów pracujących w świetle czerwonym.

Odczyt kodów na terminalach i zapis danych w WMS.net

Odczytem w magazynie zajmują się terminale przenośne z systemem Android wyposażone w skaner laserowy lub imager. Skaner laserowy radzi sobie wyłącznie z kodami liniowymi, natomiast imager obsługuje również DataMatrix i QR, a dodatkowo odczytuje symbole uszkodzone i wyświetlone na ekranie telefonu. Przy planowaniu zakupu sprzętu podstawowym pytaniem jest więc nie zasięg, lecz to, czy w obiegu pojawią się kody dwuwymiarowe.

Każdy skan trafia przez sieć bezprzewodową do bazy Microsoft SQL Server i natychmiast aktualizuje stan magazynowy. Terminal pracuje na formularzu przypisanym do operacji - przyjęcia, odłożenia, kompletacji, przesunięcia lub inwentaryzacji - a system waliduje odczyt względem oczekiwanej wartości. Zeskanowanie niewłaściwego indeksu lub partii kończy się komunikatem błędu, zanim towar opuści strefę. Przy braku zasięgu terminal zapisuje operacje lokalnie i synchronizuje je po powrocie połączenia.

Dane zebrane ze skanów budują pełną historię jednostki - od numeru dokumentu przyjęcia, przez kolejne lokalizacje, aż po dokument wydania i odbiorcę. To ta historia stanowi podstawę identyfikowalności partii w razie reklamacji lub wycofania towaru z rynku. Praktyczne zastosowanie odczytu w codziennych operacjach pokazujemy na stronie kolektor danych, a wpływ kontroli dat ważności na kolejność wydań opisujemy na stronie FEFO.