Numer kontenera ISO 6346 i cyfra kontrolna: jak ją policzyć i jak sprawdza ją program

Ostatni znak numeru kontenera nie niesie informacji o kontenerze. Służy do sprawdzenia, czy pozostałe dziesięć znaków przepisano poprawnie, a liczy się go z wartości tych dziesięciu znaków i ich pozycji.

W Studio WMS.net numer kontenera wpisuje się w module Dozór celny w trzech miejscach, a program w każdym z nich sprawdza format i cyfrę kontrolną. Moduł Dozór celny jest częścią platformy ST 26 i jest dostępny w środowisku demonstracyjnym; wdrożenie następuje po uzgodnieniu zakresu. Norma nie jest częścią produktu: opisujemy sam rachunek, który program wykonuje.

Strona zawiera dwa policzone przykłady oraz tabelę wartości liter. Opisuje też, co program robi z błędnym numerem. Jak ten sam rachunek zapisać w języku bazy danych, pokazuje funkcja cyfry kontrolnej w T-SQL.

Numer kontenera składa się z czterech części

Pierwsze trzy litery to kod właściciela kontenera. Czwarta litera oznacza kategorię sprzętu i przyjmuje jedną z trzech wartości: U, J albo Z. Dalej stoi sześć cyfr numeru seryjnego, a jedenasty znak to cyfra kontrolna. Maska wpisu w programie ma postać AAAA9999999, czyli cztery litery i siedem cyfr.

Norma przewiduje trzy kategorie sprzętu: U oznacza kontener towarowy, J wymienne wyposażenie związane z kontenerem, Z naczepę lub podwozie. To opis normy. Program tej litery nie sprawdza: kontroluje format (cztery litery i sześć cyfr) oraz poprawność cyfry kontrolnej.

Ten sam rachunek powtarzamy poniżej na dwóch innych numerach, żeby pokazać, jak wynik zależy od liter i cyfr. Cyfra kontrolna w etykietach GS1 jest liczona inaczej, algorytmem GS1 z wagami 3 i 1, co opisuje strona o numerze SSCC.

Litery mają wartości od 10, z pominięciem wielokrotności 11

Cyfry mają wartość równą sobie. Litery liczy się od A=10, ale trzy wartości, czyli 11, 22 i 33, są pomijane, więc B ma 12, L ma 23, a V ma 34. Tabela podaje wszystkie dwadzieścia sześć liter.

Norma pomija wielokrotności 11, bo wartość podzielna przez 11 dawałaby w dalszym dzieleniu przez 11 resztę zero niezależnie od miejsca znaku w numerze. To opis rachunku według normy, a program stosuje po prostu tę tabelę.

Cyfra kontrolna powstaje w czterech krokach

1. Każdemu z dziesięciu pierwszych znaków przypisz wartość: cyfra ma wartość równą sobie, litera wartość z tabeli.
2. Pomnóż wartość znaku przez 2 do potęgi równej numerowi pozycji minus 1, czyli przez kolejne potęgi dwójki od 1 do 512 na dziesiątej pozycji.
3. Zsumuj iloczyny i podziel sumę przez 11. Zapamiętaj resztę z dzielenia.
4. Weź resztę modulo 10. Wynik jest cyfrą kontrolną i powinien zgadzać się z jedenastym znakiem numeru.

Krok czwarty zmienia wynik wyłącznie wtedy, gdy reszta z dzielenia przez 11 wynosi 10: wtedy cyfra kontrolna to 0, a nie 10. Przykład takiego numeru jest w dalszej części strony.

Pierwszy przykład liczy numer DEMU2000015

Kod właściciela DEMU i numer seryjny 200001 są wymyślone. Tabela liczy dziesięć pierwszych znaków. Cztery litery mają wartości 14, 15, 24 i 32, a cyfry liczą się jako one same.

Suma wynosi 940. Po podzieleniu przez 11 zostaje reszta 5, a 5 modulo 10 daje 5. Jedenasty znak numeru też jest piątką, więc numer DEMU2000015 jest poprawny.

Drugi przykład liczy numer CSQU3054383

Tutaj cztery litery CSQU mają wartości 13, 30, 28 i 32. Numer seryjny 305438 zawiera cyfry większe niż w pierwszym przykładzie, więc iloczyny rosną do tysięcy.

Suma wynosi 6185. Reszta z dzielenia przez 11 to 3, a 3 modulo 10 daje 3, czyli tyle, ile wynosi ostatnia cyfra numeru. Numer CSQU3054383 jest poprawny.

Reszta równa 10 daje cyfrę kontrolną 0

Dla pierwszych dziesięciu znaków DEMU123456 suma wynosi 5532. Po podzieleniu przez 11 zostaje reszta 10, a 10 modulo 10 daje 0, więc poprawny numer to DEMU1234560. Gdyby cyfrą była dziesiątka, numer miałby dwanaście znaków, dlatego krok czwarty sprowadza ją do zera.

Numer DEMU1000007 nie jest poprawny. Dla DEMU100000 suma wynosi 412, reszta z dzielenia przez 11 to 5, więc cyfra kontrolna powinna być piątką, a nie siódemką. Program ma odrzucić taki numer komunikatem, że kontener nie spełnia ISO 6346.

Program sprawdza numer w trzech miejscach

Ta sama reguła działa w kartotece kontenerów na ekranie Agencje i kontenery, w oknie Nowy dokument celny w rejestrze dokumentów celnych oraz w polu Kontener (ISO 6346) dokumentu PZC. Jedna reguła sprawia, że numer przyjęty w jednym miejscu nie zostanie odrzucony w innym.

Program sprawdza format numeru (cztery litery i sześć cyfr) oraz poprawność cyfry kontrolnej. Nie sprawdza kategorii sprzętu ani istnienia kontenera w rejestrze zewnętrznym.

W dokumencie PZC pole jest sprawdzane po opuszczeniu i pokazuje komunikat „Numer zgodny z ISO 6346” albo błąd. Błędny numer zatrzymuje zatwierdzenie PZC, bo brak albo błąd numeru kontenera należy do błędów blokujących, a nie do ostrzeżeń. Osobne ostrzeżenie „Kontener występuje w innym otwartym PZC” pojawia się, gdy ten sam numer stoi w innym niezatwierdzonym przyjęciu. Pola dokumentu opisuje strona o dokumentach PZC i WZC.

Kontener podany na zatwierdzonym PZC ma trafić do kartoteki kontenerów z datą wjazdu równą dacie przyjęcia. Kartoteka prowadzi też rozmiar kontenera (20 albo 40 stóp), armatora i datę zwrotu pustego. Jak pole kontenera wpisuje się w cały dokument przyjęcia, wyjaśnia opis typów dokumentów celnych.

Pułapki przepisywania numeru z dokumentów

Numer kontenera trafia do programu zwykle z papierowych dokumentów przewozowych. Najczęstszy błąd to zamiana litery O na cyfrę 0 i odwrotnie. Taka pomyłka zwykle psuje cyfrę kontrolną, więc program odrzuci numer, a maska AAAA9999999 pilnuje dodatkowo, że cztery pierwsze znaki są literami, a siedem kolejnych cyframi.

Przykład: operator przepisuje ostatnią cyfrę numeru CSQU3054383 jako 8 zamiast 3. Dziesięć pierwszych znaków się nie zmienia, więc suma nadal wynosi 6185, a reszta 3. Jedenasty znak to jednak 8, więc nie zgadza się z obliczoną cyfrą i numer zostaje odrzucony.

Gdy program odrzuca numer, porównaj go z dokumentem przewozowym i przelicz cyfrę kontrolną według czterech kroków z tej strony. W filtrach rejestru litery wpisuje się wielkie, a sam fragment numeru kontenera wystarcza do znalezienia dokumentu. Ogólny obraz modułu daje opis modułu Dozór celny, a podział zadań między program i agencję strona o ewidencji składu celnego.

Czego moduł nie robi na tym etapie

Granice kontroli numeru są wąskie i dobrze je znać przed wdrożeniem.

• Norma: ISO 6346 nie jest częścią produktu. Program wykonuje opisany rachunek i nie sprawdza kategorii sprzętu, czyli czwartej litery numeru.
• Rejestr zewnętrzny: program nie sprawdza, czy kontener istnieje w rejestrze armatora albo w systemie celnym. Sprawdza tylko format i cyfrę kontrolną.